Lees

Geluid ontstaat als iets trilt. Een trillende gitaarsnaar duwt tegen de lucht ernaast: ze drukt de lucht samen (een verdichting) en laat ze dan weer uitzetten (een verdunning). Die verdichtingen en verdunningen bewegen naar buiten als een geluidsgolf. Als ze bij je oor komen, doen ze je trommelvlies trillen.

Geluid heeft iets nodig om door te gaan: een gas, een vloeistof of een vaste stof. In lucht van 20 °C gaat het ongeveer 343 meter per seconde. In water is het veel sneller, ongeveer 1480 m/s, en in staal ongeveer 5960 m/s.

Het grootste deel van de ruimte is bijna helemaal leeg: een vacuüm. Er is geen lucht of iets anders om de trillingen door te geven, dus geluid kan zich daar niet voortplanten.

Proef: De bekertjestelefoon

1. Maak een klein gaatje in de bodem van elk bekertje (vraag een volwassene).
2. Steek het touw door beide gaatjes en knoop elk uiteinde aan een paperclip in het bekertje, zodat het er niet uit kan glijden.
3. Loop uit elkaar tot het touw strak staat. Eén persoon praat zachtjes in een bekertje; de ander houdt het andere bekertje tegen het oor.
4. Laat het touw nu slap hangen. Hoor je nog iets?
5. Probeer opnieuw terwijl het touw een deurkozijn of een hand raakt. Wat gebeurt er?

Test	Kon je het horen? (ja/nee)	Hoe duidelijk? (1–5)
Strak touw
Slap touw
Touw dat iets raakt
Geen touw, zelfde afstand, zachte stem

Vragen

1. Leg uit hoe een geluid van een trommel tot in je oor komt.

2. Zet in volgorde van traagst naar snelst voor geluid: water, lucht, staal.

3. Waarom kunnen astronauten tijdens een ruimtewandeling elkaar niet horen zonder radio?

4. Wat gebeurde er toen het touw van de bekertjestelefoon slap hing? Waarom?

Bronnen voor elk feit op dit blad: echoesof.science/school/nl/sound/sources/

🖨 Druk dit blad af ← terug naar de les