Lees

Maar een paar materialen zijn sterk magnetisch: ijzer, nikkel en kobalt (en een zeldzaam metaal dat gadolinium heet). Staal, dat grotendeels uit ijzer bestaat, is ook magnetisch. De meeste andere materialen, zoals plastic, hout, koper en aluminium, zijn het niet.

Elke magneet heeft een noordpool en een zuidpool. Gelijke polen stoten elkaar af (duwen weg) en ongelijke polen trekken elkaar aan. Als je een magneet doormidden knipt, krijg je geen losse noord en zuid: je krijgt twee kleinere magneten, elk met beide polen.

De Aarde gedraagt zich als een reusachtige staafmagneet. Een kompasnaald is een magneetje dat zich richt naar het magnetisme van de Aarde, zodat het noordeinde naar het noorden wijst. Het meeste magnetisme van de Aarde ontstaat diep in de planeet, waar vloeibaar ijzer en nikkel kolken in de buitenkern.

Proef: Bouw een elektromagneet

1. Laat ongeveer 20 cm draad vrij en wikkel dan 10 windingen strak rond de nagel. Strip de isolatie van de draaduiteinden (een volwassene helpt).
2. Plak de draaduiteinden telkens maar een paar seconden tegen de twee polen van de batterij.
3. Raak terwijl de batterij aangesloten is de paperclips aan met de punt van de nagel. Tel hoeveel hij er opraapt.
4. Koppel los. Wat gebeurt er met de paperclips?
5. Wikkel nu 20 windingen, daarna 30 windingen, en tel telkens de paperclips. Gebruik steeds dezelfde batterij.

Aantal windingen	Opgeraapte paperclips (poging 1)	Opgeraapte paperclips (poging 2)
10
20
30

Vragen

1. Noem drie magnetische metalen.

2. Leg uit waarom een kompasnaald naar het noorden wijst.

3. Hoe veranderde het aantal windingen je elektromagneet? Waarom?

4. Waarom hebben we geluk dat de Aarde een magnetosfeer heeft?

Bronnen voor elk feit op dit blad: echoesof.science/school/nl/magnetism/sources/

🖨 Druk dit blad af ← terug naar de les