Elk feit uit de drie lessen over magnetisme staat hier met de bron erbij. De nummers tussen [haakjes] op de lespagina's linken naar deze lijst.
Hoe we bronnen beoordelen
Hoog: ruimtevaartorganisaties (NASA), peer-reviewed open studieboeken (OpenStax, Rice University) en beroepsverenigingen van wetenschappers (American Physical Society).
Vrij hoog: betrouwbaar wetenschapsnieuws dat rechtstreeks over een primaire bron bericht.
Gemiddeld: essays van één auteur en populaire geschiedenissites. Die gebruiken we alleen voor historische details, en nooit alleen: elk wordt gecombineerd met een tweede bron.
Wikipedia is niet als bron gebruikt. Getallen zijn afgerond (bijvoorbeeld 9,8 m/s² voor de zwaartekracht op Aarde). De tekst is opgesteld met hulp van AI (Claude) en daarna aan deze bronnen getoetst. De bronnen zelf zijn meestal Engelstalig. Verbeteringen: hello@echoesof.science.
Vereenvoudigingen om op te letten: de lessen voor de jongsten zeggen dat magneten 'ijzer' aantrekken; gewone stalen voorwerpen (paperclips, nagels) worden aangetrokken omdat staal grotendeels uit ijzer bestaat, maar sommige soorten roestvrij staal zijn nauwelijks magnetisch, dus test de voorwerpen eerst. De snelheid van de magnetische noordpool (ongeveer 55 km per jaar) komt uit de recentste meting van NOAA en verandert in de loop van de tijd.
Alle bronnen
[1] College Physics 2e, 22.1 Magnets
OpenStax, Rice University · Betrouwbaarheid: Hoog
Soort: Peer-reviewed open studieboek
Elke magneet heeft een noord- en een zuidpool; gelijke polen stoten elkaar af en ongelijke polen trekken elkaar aan; als je een magneet doorknipt, krijg je kleinere magneten met elk twee polen; de Aarde gedraagt zich als een reusachtige staafmagneet waarvan de pool bij de geografische Noordpool magnetisch een zuidpool is.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst); 6–7 jaar (quiz); 6–7 jaar (tekst)
[2] College Physics 2e, 22.2 Ferromagnets and Electromagnets
OpenStax, Rice University · Betrouwbaarheid: Hoog
Soort: Peer-reviewed open studieboek
IJzer, kobalt, nikkel en gadolinium zijn ferromagnetisch; domeinen gedragen zich als kleine magneetjes en richten zich bij magnetisering in dezelfde richting; boven de curietemperatuur (1043 K voor ijzer) kan een ferromagneet niet gemagnetiseerd worden; elektrische stroom wekt magnetische velden op; een spoel waar stroom door loopt is een elektromagneet, veel sterker met een ijzeren kern.
Gebruikt in: 10–11 jaar (proef); 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (proef); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst); 6–7 jaar (proef); 6–7 jaar (quiz); 6–7 jaar (tekst)
[3] Earth's Magnetosphere: Protecting Our Planet from Harmful Space Energy
NASA Science · Betrouwbaarheid: Hoog
Soort: Ruimtevaartorganisatie
Het grootste deel van het magnetische veld van de Aarde komt uit de gesmolten buitenkern, die vooral uit ijzer en nikkel bestaat (de geodynamo); de magnetosfeer beschermt de atmosfeer tegen afslijting door de zonnewind; poollicht ontstaat door energierijke elektronen die vanuit de magnetosfeer naar beneden regenen.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (tekst)
NOAA National Centers for Environmental Information · Betrouwbaarheid: Hoog
Soort: Overheidsinstelling voor wetenschap
De magnetische noordpool verplaatst zich (recentste meting: ongeveer 55 km per jaar, richting noord-noordwest); de declinatie is de hoek tussen het magnetische noorden en het ware noorden en verschilt van plaats tot plaats; het veld keerde voor het laatst om ongeveer 750.000–780.000 jaar geleden.
Gebruikt in: 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst)