[1] What Is Gravity?
Soort: Ruimtevaartorganisatie, geschreven voor kinderen
Door NASA geschreven voor jonge lezers. Bewust vereenvoudigd, maar correct.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 6–7 jaar (quiz); 6–7 jaar (tekst)
School › Zwaartekracht › Bronnen
Bronnen voor de lessen over zwaartekracht
Elk feit uit de drie lessen over zwaartekracht (tekst, proeven, quizzen en werkbladen) staat hier met de bron erbij, zodat je zelf kunt beoordelen hoeveel vertrouwen je erin hebt. De nummers tussen [haakjes] op de lespagina's linken naar deze lijst.
Hoe we bronnen beoordelen
- Hoog: ruimtevaartorganisaties (NASA), peer-reviewed open studieboeken (OpenStax, Rice University) en beroepsverenigingen van wetenschappers (American Physical Society).
- Vrij hoog: betrouwbaar wetenschapsnieuws dat rechtstreeks over een primaire bron bericht.
- Gemiddeld: essays van één auteur en populaire geschiedenissites. Die gebruiken we alleen voor historische details, en nooit alleen: elk wordt gecombineerd met een tweede bron.
Wikipedia is niet als bron gebruikt. Getallen zijn afgerond (bijvoorbeeld 9,8 m/s² voor de zwaartekracht op Aarde). De tekst is opgesteld met hulp van AI (Claude) en daarna aan deze bronnen getoetst. De bronnen zelf zijn meestal Engelstalig. Verbeteringen: hello@echoesof.science.
Waar de geschiedenis minder zeker is: de valproef van Delft (1586) en de twijfels over Galileo's valproef in Pisa steunen op de twee bronnen met gemiddelde betrouwbaarheid [10] en [11]. Ze stemmen overeen met gangbare wetenschapsgeschiedenissen, maar als je dit deel grondig behandelt, raadpleeg dan ook een boek over wetenschapsgeschiedenis uit de bibliotheek. Het appelverhaal kennen we uit het geschreven verslag van William Stukeley [9]; het is Newtons eigen verhaal, zo'n 60 jaar later verteld.
Alle bronnen
[2] Planetary Fact Sheet (Metric)
Soort: Gegevenstabel van een ruimtevaartorganisatie
NASA's referentietabel met gegevens over de planeten. De zwaartekrachtwaarden aan het oppervlak (m/s²) komen hieruit, afgerond.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst); 6–7 jaar (quiz); 6–7 jaar (tekst)
[3] The Apollo 15 Hammer-Feather Drop
Soort: Ruimtevaartorganisatie, citeert het wetenschappelijk verslag van de missie
Beschrijft de proef van commandant David Scott op de Maan (Apollo 15, 1971) en citeert het Apollo 15 Preliminary Science Report. De pagina linkt naar de originele NASA-video.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 6–7 jaar (proef); 6–7 jaar (quiz); 6–7 jaar (tekst)
https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo_15_feather_drop.html
[4] What Is Microgravity?
Soort: Uitleg van een ruimtevaartorganisatie
Legt uit dat de zwaartekracht op ongeveer 400 km hoogte nog 88,8% is van die aan het oppervlak, en dat astronauten zweven omdat ze in vrije val zijn.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst)
[5] College Physics 2e, 6.5 Newton's Universal Law of Gravitation
Soort: Peer-reviewed open studieboek
Gratis studieboek op universitair niveau. Geeft F = GmM/r², G = 6,674×10⁻¹¹ N·m²/kg², waarom de massa wegvalt bij een vrije val, en de rol van de Maan bij de getijden. Het noemt het appelverhaal 'wereldwijde folklore' die misschien op feiten berust.
Gebruikt in: 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (proef); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst)
https://openstax.org/books/college-physics-2e/pages/6-5-newtons-universal-law-of-gravitation
[6] University Physics Volume 1, 3.5 Free Fall
Soort: Peer-reviewed open studieboek
Geeft de vergelijking voor vrije val y = y₀ + v₀t − ½gt² en stelt dat voorwerpen zonder luchtweerstand even snel versnellen, ongeacht hun massa.
Gebruikt in: 10–11 jaar (proef); 10–11 jaar (quiz); 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst); 6–7 jaar (proef); 6–7 jaar (quiz)
https://openstax.org/books/university-physics-volume-1/pages/3-5-free-fall
[7] University Physics Volume 1, 15.4 Pendulums
Soort: Peer-reviewed open studieboek
Geeft T = 2π√(L/g) voor een eenvoudige slinger en de voorwaarde van kleine hoeken (minder dan ongeveer 15°).
Gebruikt in: 15–16 jaar (proef); 15–16 jaar (quiz)
https://openstax.org/books/university-physics-volume-1/pages/15-4-pendulums
[8] June 1798: Cavendish weighs the world
Soort: Beroepsvereniging van natuurkundigen, geschiedenisrubriek
Beschrijft Cavendish' torsiebalans met grote loden bollen en zijn resultaat: de dichtheid van de Aarde is ongeveer 5,48 keer die van water.
Gebruikt in: 15–16 jaar (tekst)
[9] Story of Newton's encounter with apple goes online
Soort: Wetenschapsnieuws over een primaire bron
Bericht dat de Royal Society het handschrift van William Stukeley online zette. Daarin noteert Stukeley hoe Newton hem in 1726 bij de thee het appelverhaal vertelde, over een gebeurtenis uit het midden van de jaren 1660. Het handschrift zelf is de primaire bron; dit artikel is er een betrouwbaar verslag van.
Gebruikt in: 15–16 jaar (tekst)
[10] Galileo Galilei's and Simon Stevin's experiments
Soort: Essay van een informaticus en wetenschapshistoricus
Stelt dat Stevin de valproef van Delft publiceerde in de bijlage bij De Beghinselen der Weeghconst (1586), en dat Galileo's valproef in Pisa alleen beschreven staat in Viviani's biografie uit 1654. Een essay van één auteur, niet peer-reviewed. De beweringen stemmen overeen met gangbare wetenschapsgeschiedenissen, maar een leerkracht kan ook een geschiedenisboek uit de bibliotheek raadplegen.
Gebruikt in: 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (quiz); 15–16 jaar (tekst)
https://johnplaice.substack.com/p/galileo-galileis-and-simon-stevins
[11] The Delft Tower Experiment
Soort: Populaire geschiedeniswebsite
Beschrijft hoe Stevin en Jan Cornets de Groot in 1586 twee loden ballen van verschillend gewicht van de toren van de Nieuwe Kerk in Delft lieten vallen. Populair, niet wetenschappelijk. Alleen gebruikt samen met de bron hierboven.
Gebruikt in: 10–11 jaar (tekst); 15–16 jaar (tekst)
https://www.amusingplanet.com/2024/10/the-delft-tower-experiment.html