Geluid: trillingen onderweg

Lespagina: echoesof.science/school/nl/sound/ages-10-11/ · Werkblad voor leerlingen: echoesof.science/school/nl/sound/ages-10-11/print/

Leerdoelen

Geluid is een trilling die zich als golf voortplant door een middenstof.
Geluid gaat sneller in vloeistoffen en vaste stoffen dan in lucht, en helemaal niet in een vacuüm.
Toonhoogte hangt samen met frequentie (Hz); luidheid meet je in decibel.
Proeven uitvoeren en vergelijken in een eenvoudig onderzoek.

Lesverloop

Tijd	Activiteit
5 min	Laat een lat trillen over de rand van een tafel. Wat trilt er? Wat horen we?
10 min	Lees de tekst.
20 min	Bekertjestelefoons per twee, en vul de tabel in.
5 min	Vergelijk de resultaten: wanneer was het geluid het duidelijkst?
5 min	Quiz of het spel Komt geluid erdoor?.

Materiaal voor de proef

Twee papieren of plastic bekertjes
Ongeveer 5–10 m touw
Een scherp potlood (om de gaatjes te maken, met een volwassene)
Twee paperclips

Veiligheid: Laat een volwassene de gaatjes maken. Trek niet aan het touw in de buurt van iemands gezicht, en roep nooit in het bekertje als iemand luistert.

Veelvoorkomende misvattingen

Leerlingen denken misschien…	In werkelijkheid…
Geluid gaat het snelst door lucht.	Het is het snelst in vaste stoffen zoals staal, dan in vloeistoffen, dan in gassen.
Er is geluid in de ruimte; in films hoor je ontploffingen knallen.	De ruimte is bijna een vacuüm, dus geluid kan zich daar niet voortplanten.
Toonhoogte en luidheid zijn hetzelfde.	Toonhoogte hangt af van de frequentie; luidheid van hoe sterk de trillingen zijn (decibel).

Antwoorden werkblad

Het trommelvel trilt, duwt de lucht in verdichtingen en verdunningen, de golf gaat naar het oor en doet het trommelvlies trillen.
Lucht (343 m/s), water (1480 m/s), staal (5960 m/s).
De ruimte is bijna een vacuüm, dus er is geen lucht om het geluid tussen hun helmen door te geven.
Het geluid werd zwakker of verdween: een slap touw kan de trillingen niet doorgeven.

Antwoorden quiz

Wat brengt een geluidsgolf van een gitaar naar je oor? Lucht die samengedrukt en uitgerekt wordt. Verdichtingen en verdunningen van de lucht bewegen naar buiten.[1]
Waarin gaat geluid het snelst? Staal. Lucht 343 m/s, water 1480 m/s, staal 5960 m/s.[2]
Waarom is het stil in de ruimte? Het is bijna een vacuüm, dus niets kan de trillingen doorgeven. Geluid heeft een middenstof nodig: een gas, een vloeistof of een vaste stof.[5]
Een hoger geluid heeft… een hogere frequentie. De toonhoogte hangt af van de frequentie, gemeten in hertz.[2]
Hoe luid is gewoon praten ongeveer? 60 dB. Fluisteren is ongeveer 20 dB, gewoon praten ongeveer 60 dB.[3]
Waarom werkte de bekertjestelefoon niet meer toen het touw slap hing? Het slappe touw kon de trillingen niet doorgeven. Een strak touw geeft de trillingen door.[1]

Verder gaan

Leg je oor aan één kant van een lange tafel terwijl een klasgenoot zachtjes op de andere kant tikt. Is het luider door de tafel of door de lucht? Waarom?

Bronnen in deze les

[1] College Physics 2e, 17.1 Sound (OpenStax, Rice University): betrouwbaarheid Hoog
[2] College Physics 2e, 17.2 Speed of Sound, Frequency, and Wavelength (OpenStax, Rice University): betrouwbaarheid Hoog
[3] College Physics 2e AP, 17.3 Sound Intensity and Sound Level (OpenStax, Rice University): betrouwbaarheid Hoog
[4] The Sound So Loud That It Circled the Earth Four Times (Nautilus (science magazine)): betrouwbaarheid Vrij hoog
[5] Data Sonifications (NASA Science): betrouwbaarheid Hoog

Volledige lijst met links en een opmerking over de betrouwbaarheid van elke bron: echoesof.science/school/nl/sound/sources/

Privacy: de lespagina's hebben geen advertenties, geen tracking en geen cookies. Quizantwoorden en spelscores blijven in de browser van de leerling. Voor elke leeftijd komt er een korte video.

← terug naar de les